JAPON İŞ GELENEKLERİ

Japonya’da iş dünyası, protokolün, geleneklerin hüküm sürdüğü, bazen görüşmelerin içeriğinden çok şekline dikkat edildiği bir yapıdadır. Japonya’daki iş gelenekleri, üzerine bir çok kitaplar, araştırmalar olan geniş bir konu olmakla beraber, önemli birkaç husus aşağıda sıralanmıştır.

• Japonlarla iş ilişkilerinde sabır ve güven her şeyden önde gelmektedir. Bir Japon muhatabınız, size güven duymadıkça, teklif edeceğiniz en cazip iş fırsatları bile hayata geçemez. Güven ise, ancak uzun ve sabır gerektiren iş ilişkileri sonucu oluşmaktadır.
• Japon iş adamları ile, ortaklık oluşturma, şirket kurma gibi işbirliklerine doğrudan başlamak çok zordur. Japon iş adamları ve firmalar, öncelikle ticaret yoluyla karşı tarafı tanımak, güven oluşturmak, daha sonra ortaklığa gitmek şeklinde bir yaklaşımı benimsemektedirler.
• Japonya’da vakit çok değerlidir ve bir Japonla yapacağınız toplantıya mutlaka zamanında gitmeniz ve toplantıyı zamanında bitirmeniz beklenir. İş toplantılarında, kişisel ve konu dışı konulardan kaçınılmalıdır.
• Japonya’da bir iş toplantısından önce, toplantının amacı, gündemi ve toplantıya katılacak kişilerin özgeçmişleri (CV) hakkında bir notun (mümkünse Japonca-İngilizce) karşı taraf iletilmesi önem taşımaktadır. Hatta, böyle bir notun iletilmemesi halinde muhatabınızdan randevu alamamanız mümkündür.
• Japonlarla görüşmeler esnasında, işadamlarının kendi firmalarını tanıtıcı broşürleri ve referanslarına dair dokümanları sunmaları önemlidir.
• İş görüşmelerinde, mutlaka çalıştığınız şirketteki mevkiinize göre bir muhatapla görüşebilirsiniz. Japon şirketi veya işadamı, sizin konumunuza çok dikkat eder ve eşdeğer bir muhatap ile görüşürsünüz.
• Bir Japon işadamı ile karşılaştığınızda, eğilerek selamlaşmanız beklenebilir. Sadece başı eğerek değil, belden belli bir derece eğilerek selam vermek olumlu karşılanacaktır. Eğilmenin derecesi karşıya gösterilen saygı ile orantılı olsa da, yabancıların aşırıya kaçmadan, hafif bir eğilme ile selam vermeleri yeterli olacaktır.
• Japonya’da iş görüşmelerine başlarken, kartvizit (meishi) değişimi büyük önem taşımaktadır ve belli bir ritüelle (davranış şekli) yapılır. Japonya’ya gelirken İngilizce, mümkünse arka yüzü Japonca olacak şekilde isminizi, ünvanınızı, telefon ve faks numaralarınızı, e-posta adresinizi içeren kartvizitlerinizi getirmeniz gerekmektedir. Kartvizit mutlaka sade ve formal olmalıdır. Hafif sarı renkte kartvizitler, makamınızın yüksekliğini (itibarını) gösterir.
• Yeni tanıştığınız bir kişiyle, el sıkışmadan önce kartvizit değişimi yapmanız beklenmektedir. Kartvizitinizi iki elinizle tutarak uzatmanız, karşı tarafın kartvizitini de yine iki elinizle almanız gerekir. Kartviziti alınca, hemen cebinize veya cüzdanınıza koymamanız, muhatabınızın ismini, ünvanını okuyarak teyid etmeniz beklenmektedir.
• Toplantı sırasında muhataplarınızın kartvizitleri ile oynamanız büyük saygısızlık olarak algılanır.
• Japon şirketlerinde karar alma mekanizmasının çok farklı işlediği unutulmamalıdır. Her ne kadar şirketlerde katı bir hiyerarşi olsa da, kararlar her zaman oybirliği ile alınır ve karar mekanizmasında en alt düzeyden en üst düzeye kadar herkesin ikna olması gerekmektedir.
• Karar alma mekanizması yavaş işlese de, bir kez karar alındıktan sonra çok hızlı bir yerine getirme süreci başlar. Japonlarla iş yaparken, ortak alınan bir karardan vazgeçmek veya değiştirmeye çalışmak hoş karşılanmamaktadır
• Japonlar, maddi değeri yüksek olmayan, ancak orijinal hediyeleri almayı ve vermeyi severler. Bu yüzden, görüşeceğiniz Japon işadamlarına Türkiye ve Türk kültürü ile ilgili küçük hediyeler vermeniz olumlu karşılanacaktır. Hediyenin kendisi kadar, ambalajının da önem taşıdığı akıldan çıkarılmamalıdır.
• Japonlar, iş görüşmelerinde direkt olarak “hayır” demekten kaçınırlar. Bu yüzden, toplantı esnasında sizin tekliflerinizi “hai (evet)” diye karşılamaları, teklifleri kabul ettiği anlamına değil, teklifi anladığı ve sonradan değerlendireceği anlamına gelmemektedir.
• İş toplantılarının ardından, kısa bir teşekkür mesajı gönderilmesi ve konuşulan konuların takibinin yapılması gerekmektedir.

Şirketler İçin Uygulanan Merkezi ve Yerel Vergiler        Japonya’da kurumlar vergisi oranları, şirketin sermaye miktarına ve gelirine göre belirlenmektedir :   Sermaye Gelir Vergi Oranı 100 milyon Yen’in altı 8 milyon Yen’e kadar %22 8 milyon Yen’in üstü %30 100 milyon Yen’in üstü Tüm gelir %30        Merkezi yönetim tarafından alınan kurumlar vergisi dışında, yerel yönetimler tarafından tahsil edilen gelir vergileri de aşağıdaki oranlardadır : Vergi Ne üzerinden hesaplandığı Vergi Oranı Vilayet yurttaş vergisi Ödenen kurumlar vergisi %5 Belediye yurttaş vergisi Ödenen kurumlar vergisi %12,3 İşletme vergisi Gelir (4 milyon Yen’den az ise) %5 Gelir (4-8 milyon Yen arası) %7,3 Gelir (8 milyon Yen üzeri) %9,6        Bunların dışında, Tokyo metropolitan yönetimine dahil belediyelerde kurulmuş bulunan, ofis ve işyeri olan şirketler, şirket sermayesi, iş hacimleri ve çalıştırdıkları insan sayısına göre ek bir vergi daha ödemekle yükümlüdürler.        Bahsi geçen tüm bu vergi oranlarının toplamında, efektif vergi oranı hesaplanırken, kurumlar vergisi için ödenen miktarın bir kısmı işletme vergisi matrahından düşülebilir. Sonuçta, %30’luk kurumlar vergisi ve %9.6’lık işletme vergisi dilimine giren bir şirket için, efektif vergi oranı yaklaşık %41 olarak ortaya çıkmaktadır. Bu oran, (Tokyo metropolitan bölgesi hariç) bir şirketin ödeyeceği merkezi ve yerel vergilerin hepsini içeren tavan vergi oranı olarak kabul edilebilir.        Gerçek Kişiler İçin Uygulanan Merkezi ve Yerel Vergiler        Sabit gelirle çalışan gerçek kişilerin maaşından, her ay işveren tarafından stopaj kesilerek bir sonraki ayın 10’una kadar yerel vergi bürolarına yatırılmaktadır. Bu işlem, tahmini gelirler üzerinden yaklaşık olarak belirlenmekte, yıl sonunda yıllık gelir üzerinden tahakkuk eden gerçek miktar hesaplanarak aradaki fark kompanse edilmektedir.        Ancak, yıllık geliri 20 milyon Yen’i geçen kişiler, gelir vergilerini şahsen hesaplamak, vergi bildirim formlarını doldurmak ve vergilerini bizzat ödemek durumundadır. Japonya’da uygulanan merkezi (gelir) ve yerel (yurttaşlık) vergi oranları aşağıdaki tablodaki gibidir :   Gelir Vergisi Yurttaş vergisi Vergi matrahı Oran Vergi matrahı Vilayet Belediye 3,3 milyon Yen’in altı %10 2 milyon Yen’in altı %2 %3 3,3-9 milyon Yen arası %20 2-7 milyon Yen arası %8 9-18 milyon Yen arası %30 7 milyon Yen’in üstü %3 %10 18 milyon Yen’in üstü %37        Yabancı gerçek kişilerin vergi mükellefliği, daha önceki bölümlerde tarif edildiği gibi, yerleşiklik esasına göre belirlenmektedir.