Japonya’da iş hayatının dinamikleri oldukça kendine özgü bir yapıda olup, yakın zamana kadar ömür boyu istihdam denilen, şirketlerin elemanlarıyla ömür boyu çalıştıkları, çalışanların şirketi sahiplendiği sistem geçerliliğini sürdürmüştür. Ancak, artan küresel rekabet ve Japonya’daki ekonomik durgunluk bu sistemi olumsuz etkilemiş, şirketler eleman çıkarma, küçülme, bir çok yardımcı fonksiyonlarını taşeron firmalara verme uygulamalarına gitmek durumunda kalmışlardır. Yine de, Japonya İş Yasaları ile ilgili mevzuat, Japonya’da iş yapmak konusunda önemli olup, istihdam hassas bir konu olmaya devam etmektedir.

            İş Yasasının Temel Özellikleri

            Ömür boyu istihdam sisteminin getirdiği bir gelenekle, kalıcı bir iş için işe alınan çalışanlarla yapılan iş aktinde süre belirtilmemektedir. Ancak, yabancı şirketler için bu geleneğin uygulanması beklenmemekte, kısa süreli, part-time, veya kontrat şeklinde sözleşmeler yapılabilmektedir. İş Standartları Kanunu’na göre, bu çeşit sözleşmeler 1 yıldan uzun yapılamamakta, ancak işin gerektirdiği durumlarda daha uzun süreli kontratların da imzalandığı görülebilmektedir.

            Japonya’da da asgari ücret uygulaması bulunmaktadır ve hükümet her vilayet için ayrı bir asgari ücret miktarı belirlemektedir. Asgari ücretin altında bir ücretle işçi çalıştırmak suç teşkil etmektedir. 

            İş Standartları Kanunu, çalışma saatleri, öğlen tatilleri, ve ücretli izinler konusunda da düzenlemeler getirmektedir. Kanuni olarak, bir haftadaki maksimum çalışma saati 40 saattir. Ticaret/hizmet sektöründe, 10 kişiden az çalışan istihdam eden şirketler için bu süre 46 saat olarak belirlenmiştir. Günlük çalışma süresi 6 saati geçen işyerlerinde minimum 45 dakika, 8 saati geçen işyerlerinde minimum 1 saat iş arası verilmek zorundadır.

            Bir çalışan, işe başladıktan 6 ay sonra 10 günlük ücretli izin hakkını kazanmaktadır. Bu süre, ilerleyen aylarda şu şekilde artmaktadır :

6 ay sonra	10 gün
1.5 yıl sonra	11 gün
2,5 yıl sonra	12 gün
3,5 yıl sonra	14 gün
4,5 yıl sonra	16 gün
5,5 yıl sonra	18 gün
6,5 yıl ve sonrası	20 gün

     Japonya’da 10 kişiden fazla çalışanı olan her kuruluş, Japon İş Standartları Denetleme Ofisine vermek üzere, yazılı bir “İşyeri Kuralları” belgesi hazırlamak zorundadır. Bu belgede;

• İş başlama/bitiş saatleri, mola saatleri,
• Maaş ve ücretlerin hesaplanma prosedürü ve maaş artış sistemi,
• Ücret ödeme zamanı, şekli,
• Emeklilikle ilgili düzenlemeler,
• (İşin niteliğine göre) sağlık, hijyen, güvenlik kuralları 

gibi unsurların belirtilmesi gerekmektedir.      

Japonya’da belli bir büyüklükteki her şirketin içinde kendi sendikası bulunmaktadır. Genelde, yönetici pozisyonundakiler dışında tüm şirket çalışanları sendikaya üyedirler. Yönetici pozisyonunda bulunanlar da sendika üyeliğinden geldiği için, çalışanları ve iş ortamını yakından tanımakta, ve yıllık toplantılarda şirket ile çalışanların çıkarlarının ortaklaşa maksimize edileceği çözümler aranmaktadır. Bu yüzden, toplu sözleşme görüşmeleri sektörel bazda değil, şirket bazında gerçekleşmektedir. Bu sendikalar, sektörel veya ulusal konfederasyonlara üye olup çeşitli yardım, destek, yönlendirmeler alsalar da, maaş ve çalışma koşulları ile ilgili nihai kararları şirket sendikaları vermektedir.

           7.2 Sosyal Güvenlik Sistemi ve Kesintiler

            Japonya’da her çalışan, sağlık sigortası, emeklilik sigortası ve iş sigortası başta olmak üzere çeşitli sosyal güvenlik sistemlerine tabi olmak zorundadır.

            Sağlık ve emeklilik sigorta katkı paylarına baz teşkil edecek tutar, çalışanın aylık maaşının belli bir katsayı ile çarpılması sonucu bulunmaktadır. Bu tutar üzerinden;

• sağlık sigortası için (ortalama – yaklaşık) %8,5
• emeklilik sigortası için %17,35

oranında prim kesintisi öngörülür ve bu miktar işçi ve işveren tarafından eşit miktarlarda paylaşılarak ödenir.

          Her kuruluş, işe başlayan çalışanını bir sağlık sigortası kapsamına almak ve Sosyal Güvenlik Ofisine bildirmek zorundadır. Sağlık sigortaları, hastalık,  doğum, ölüm gibi durumları kapsamakta ve işleyiş detayları sendikalarca belirlenmektedir.

Emeklilik sigortası için de çalışanlar Japon Sosyal Güvenlik Ofislerine kaydedilmektedirler. 65 yaşına gelen ve en az 20 yıl prim ödemiş her Japon vatandaşı emekli olmaya ve emekli maaşı almaya hak kazanır. Çalışanlar, prim ödedikleri süre ve maaş tutarlarına orantılı bir emekli maaşı almaktadırlar.

          İş sigortası, iş kazaları ve işsizlik için olmak üzere ikiye ayrılmaktadır;

• İş kazaları sigorta primi, iş koluna göre %0,6-%1,44 arasında değişmekte ve tamamen işveren tarafından karşılanmaktadır.
• İşsizlik sigortası primi ise, %1,15 oranında olup, %0,4’ü çalışan, kalanı işveren tarafından karşılanmaktadır. 

          İş kazaları sigortası için, işçi çalıştıran her işyeri İş Standartları Denetleme Ofisine bildirimde bulunarak ödemeleri yapmak durumundadır. İşçilerin geçirdiği ölüm, yaralanma, sakatlık, vb. ile sonuçlanan her kazanın mali giderleri bu sigortaca karşılanmaktadır. İşverenin bildirimde bulunmadığı veya prim ödemelerini gerçekleştirmediği durumlarda da, iş kazası halinde giderler cezalı olarak işverenden tahsil edilmektedir.

          İşsizlik sigortası için de işverenler her işe giren elemanlarını Japon İş Güvenliği Bürosuna bildirmek durumundadır. İşsizlik sigortası kapsamına girenler, iflas veya işten çıkarma gibi durumlarda, İş Güvenliği Ofislerine beyanda bulunmak ve yeniden iş arıyor olmak koşuluyla 1 yıl boyunca işsizlik sigortası maaşı alabilmektedirler. Ayrıca, 5 sene ve daha uzun süre prim ödeyenler, eğitim, hamilelik veya çocuk bakımı konularında ilave avantajlar edinebilir.

          Tüm bu sosyal güvenlik prim ödemeleri, bireysel gelir vergisi matrahından düşülebilmektedir.